W roli głównej: rzeczownik (cz. I)

Uczysz się norweskiego od podstaw? Zacznij od rzeczowników, czyli słów nazywających osoby, rzeczy i miejsca. W tej części poznasz rodzaje gramatyczne oraz formę nieokreśloną i określoną w norweskim bokmålu.

Trzy rodzaje: en, ei i et

Rzeczowniki w bokmålu mają rodzaj męski, żeński lub nijaki. W liczbie pojedynczej w formie nieokreślonej używamy odpowiednio rodzajników en, ei i et: en bil (samochód), ei bok (książka), et hus (dom). Rodzaj norweskiego słowa nie musi odpowiadać rodzajowi jego polskiego tłumaczenia.

Ucz się nowego rzeczownika razem z rodzajnikiem. Zapis „et hus” pomoże Ci później utworzyć „huset”. Samo „hus” nie podpowiada rodzaju. W bokmålu rzeczowniki żeńskie można też odmieniać jak męskie: en bok – boken jest poprawne obok ei bok – boka.

Forma nieokreślona: kiedy przedstawiamy coś po raz pierwszy

Użyj formy nieokreślonej, gdy mówisz o jakiejś osobie lub rzeczy, której rozmówca jeszcze nie zna: Jeg har en bil. — Mam samochód. Hun leser ei bok. — Ona czyta książkę. Vi ser et hus. — Widzimy dom.

Forma określona: kiedy wiemy już, o co chodzi

Gdy mówisz o konkretnej, znanej z kontekstu rzeczy, rodzajnik przyjmuje postać końcówki rzeczownika. W podstawowym schemacie jest to -en dla rodzaju męskiego, -a dla żeńskiego oraz -et dla nijakiego.

• en bil → bilen — samochód → ten konkretny samochód
• ei bok → boka — książka → ta konkretna książka
• et hus → huset — dom → ten konkretny dom

Porównaj dwa zdania: Jeg kjøper en bok. Boka er interessant. — Kupuję książkę. Ta książka jest interesująca. W pierwszym zdaniu przedstawiamy książkę, a w drugim wracamy do tej samej książki. Nie trzeba jednak zawsze wspomnieć o rzeczy wcześniej — wystarczy, że rozmówcy wiedzą, o którą chodzi.

Co ze słowami zakończonymi na -e?

Nie dopisuj końcówek mechanicznie. Rzeczowniki zakończone na nieakcentowane -e zwykle nie dostają drugiego „e”: en skole → skolen (szkoła), et eple → eplet (jabłko). Przy żeńskiej końcówce -a końcowe -e znika: ei jente → jenta (dziewczynka).

Pierwszy krok do liczby mnogiej

Wiele rzeczowników tworzy liczbę mnogą za pomocą -er, a formę określoną liczby mnogiej za pomocą -ene: en bil – bilen – biler – bilene. Jednosylabowe rzeczowniki rodzaju nijakiego często nie mają końcówki w nieokreślonej liczbie mnogiej: et hus – huset – hus – husene. To wzorce, nie reguły bez wyjątków — warto sprawdzać pełną odmianę nowego słowa w słowniku.

Najczęstsze pułapki

• Nie zgaduj rodzaju na podstawie polskiego tłumaczenia. „Dom” jest po polsku męski, ale po norwesku mówimy et hus.
• W prostych konstrukcjach nie łącz nieokreślonego rodzajnika z określoną końcówką: en bil albo bilen, nie „en bilen”.
• Nie traktuj wszystkich rzeczowników jak bil. Liczba mnoga bywa nieregularna, np. en mann – menn.

Ćwiczenie: uzupełnij zdania

1. Jeg har en bil. ___ er blå.
2. Hun kjøper ei bok. ___ er interessant.
3. Vi ser et hus. ___ er stort.
4. Utwórz formę określoną: en skole → ___.
5. Uzupełnij: ett hus, to ___.

Ćwicz krótko, ale regularnie: wybierz pięć przedmiotów wokół siebie, sprawdź ich rodzajniki i ułóż po dwa zdania. Możesz też sprawdzić podstawy w quizie A1 lub zapytać przez formularz o kurs norweskiego.